Kazım Karabekir
Kazım Karabekir (1882-1948)
Türk asker ve siyaset adamı. KurtuluÅŸ Savaşı’nda, DoÄŸu cephesi komutanlığı yapmıştır.
Ä°stanbul’da doÄŸdu, 26 Ocak 1948′de Ankara’da öldü. Mehmed Emin PaÅŸa’nın oÄŸludur. Ä°lköğrenimini Ä°stanbul, Van, Harput ve Mekke’de tamamladıktan sonra, 1896′da Ä°stanbul Fatih Askeri Rüştiyesi’ni, 1899′da Kuleli Askeri Ä°dadisi’ni, 1902′de Harbiye Mektebi’ni ve 1905′te de Erkân-ı Harbiye Mektebi’ni bitirerek yüzbaşı rütbesiyle orduya katıldı. Ä°ki yıllık kıta stajını Manastır’da yaptı. Ä°ttihat ve Terakki’nin Manstır örgütünün kurulmasına katıldı. 1907′de kolaÄŸası (önyüzbaşı) rütbesi alarak Ä°stanbul Harbiye Mektebi, tabiye öğretmen vekilliÄŸine atandı. Ä°ttihat ve Terakki Ä°stanbul örgütünün kurulmasında görev aldı.
II. MeÅŸrutiyet’ten sonra Edirne’de II. Ordu 3. Fırka (tümen) erkân-ı harfliÄŸine (kurmaylığına) atandı. 31 Mart 1909 ayaklanmasında Hareket Ordusu’nda görev aldı. 1910 Arnavutluk ayaklanmasının bastırılması harekâtında çalıştı. 14 Nisan 1912′de binbaşılığa yükseldi. Balkan Savaşı’nda Trakya sınır komiseri olarak görev yaptı. 1914′te kaymakam (yarbay) rütbesiyle Birinci Kuvve-i Seferiye komutanlığıyla Ä°ran ve ötesi harekâtıyla görevlendirildi. Bir süre sonra Ä°stanbul Kartal’da 14. Fırka komutanlığına atandı ve Çanakkale’ye gönderildi. Kerevizdere’de Fransızlar’a karşı üç ay savaÅŸtıktan sonra miralaylığa (albay) yükseldi. Buradan, Ä°stanbul’da I. Ordu erkân-ı harbiye baÅŸkanlığına, sonra Galiçya’ya gidecek ordunun ve ardından MareÅŸal Von der Goltz’un erkân-ı harbiye baÅŸkanlığına atanarak Irak’a gitti. 1916′da Kutü’l-Amare’yi kuÅŸatan 18. Kolordu komutanlığına getirildi ve burayı aldıktan sonra Irak’ta Ä°ngilizler’le çarpıştı. 1917′de Diyarbakır’daki 2. Kolordu komutanlığına getirildi ve Van, Bitlis, Elaziz (Elazığ) cephelerindeki II. Ordu komutanlığına vekâlet etti. 1918′de Erzincan ve Erzurum’u Ermeniler’den ve Ruslar’dan geri aldı. Ardından Sarıkamış, Kars ve Gümrü kalelerini ve Karakilise’yi (Karaköse) kurtardı. Aynı yıl mirliva (tümgeneral) oldu.
Mondros Mütarekesi sırasında sadrazam olan Ahmed Ä°zzet PaÅŸa’nın erkân-ı harbiye-i umumiye reisliÄŸi (genelkurmay baÅŸkanlığı) önerisini kabul etmeyerek Anadolu’da görev almak istedi. Önce TekirdaÄŸ’daki 14. Kolordu komutanlığına, ardından da Erzurum’daki 15. Kolordu komutanlığına atanmasını saÄŸlayarak Nisan 1919′da göreve baÅŸladı. Hazırlıkları yapılan Erzurum Kongresi’nin toplanmasında önemli rol oynadı. KurtuluÅŸ Savaşı’nda Edirne milletvekilliÄŸi ve DoÄŸu cephesi komutanlığı yaptı. Ermeniler’in eline geçen Sarıkamış, Kars ve Gümrü kalelerini geri alarak 15 Kasım 1920′de Ermeni ordusunu kesin olarak yendi. Ermeni hükümetiyle Ankara hükümeti adına Gümrü AntlaÅŸması’nı imzaladı. Kars’ın alınmasıyla ferikliÄŸe (korgeneral) yükseldi. Rus Sovyet Sosyalist Federe Cumhuriyeti ve Kafkasya hükümetleriyle Kars AntlaÅŸması görüşmelerini yürüttü. KurtuluÅŸ Savaşı’nın bitiminden sonra I. Ordu müfettiÅŸliÄŸine atandı, 1923′te Ä°stanbul milletvekili oldu. 1924′te, TBMM’deki Dörtler Grubu’nu destekledi. Ardından askerlikten ayrılarak Halk Fırkası’ndan istifa etti. 17 Kasım 1924′te kurulan Terakkiperver Cumhuriyet Fırkası’nın baÅŸkanlığına seçildi. Parti 3 Haziran 1925′te Åžeyh Sait ayaklanması nedeniyle kapatıldı. Karabekir Mustafa Kemal PaÅŸa’ya karşı yapılan Ä°zmir suikasti ile ilgili görülerek bazı partililerle birlikte yargılandıysa da beraat etti. Siyasi yaÅŸamına on iki yıllık aradan sonra, 6 Ocak 1939′da Ä°stanbul milletvekili olarak devam etti. 1946′da TBMM baÅŸkanlığına seçildi ve bu görevde iken öldü.
YAPITLAR (baÅŸlıca): Sırp Bulgar Seferi 1881, 1911; Ermeni Mezalimi, 1918; Ä°stiklal Harbimizin Esasları, 1933; Ä°talya-HabeÅŸ, 1935; Cihan Harbine Neden Girdik, Nasıl Girdik, Nasıl Ä°dare Ettik?, 2 cilt, 1936-1937; Erzincan ve Erzurum’un KurtuluÅŸu, 1939; Ä°stiklal Harbimiz, (ö.s.), 1960; Ä°stiklal Harbimizde Enver PaÅŸa ve Ä°ttihad ve Terakki Erkânı, (ö.s.), 1967; Ä°ttihad ve Terakki Cemiyeti 1896-1909, (ö.s.), 1982.
mRC TurkMrc Mrcindir mRCYukle TurkceMrc chat sohbet muhabbet haber mirc sitesinde bu yazi 268 kere goruntulenmistir.
Comments
Yorum yazın:
